Algemene Informatie over Brazilië
Wat is Ecologisch Verantwoord Reizen
Heeft u vragen of suggesties ?
Er is een
eilandje, bij Brazilië, met de exotische naam Fernando de Noronha.
Eigenlijk mag je er niet komen, maar vooruit, een paar toeristen worden
toegelaten. En als je er eenmaal bent, mag je niets, maar dan ook niets
doen wat de natuur verstoort. Maar, als je dan in de baai honderden
dolfijnen ziet spelen, weet je dat het allemaal de moeite waard was.
In dit unieke stukje Brazilië
mag je blij zijn als je wordt toegelaten.
Indringer op het eiland van
nee
Te bang om
iets te missen stappen we om kwart voor vijf ‘s morgens al in de buggy.
Het is dat ‘t ding zo’n herrie maakt, anders zou je zeggen dat het
eiland in diepe rust was.
Een wit
paard doemt spookachtig op in het pikkedonker. Even later ontwijken we
ternauwernood een hond. Als we parkeren onder een paar bomen en te voet de
laatste paar kilometer afleggen, springen in het licht van de zaklamp
tientallen padden voor onze voeten weg. Maar bij de Mirante dos Golfinhos
blijkt dat we toch niet de eersten zijn. Een man of zes zit al,
verrekijkers in de aanslag, op de houten bankjes onder een boom. Gapend
gaan wij ook zitten wachten, starend naar de baai vijftig meter beneden
ons. Een uur later, half lek gestoken door muggen: nog steeds niks. Ja, we
denken het gesnater van dolfijnen te horen. Maar het zijn de zeevogels,
die ook langzaam wakker worden. En dan, vijf minuten later, opgewonden;
daar zijn ze. Een groep van zo’n 50 dolfijnen zwemt de baai binnen. Even
later nog 20. En dan een school van zeker 100! Het is waanzinnig. Ze
springen hoog op, draaien. Tuimelen, maken driedubbele salto’s voorover,
achterover, soms heel mooi synchroon met z’n tweeën tegelijk, af en toe
hoor je de klap waarmee ze weer op het water komen. Pure lol straalt er
vanaf. En nog steeds zwemmen groepen dolfijnen de baai binnen, overal waar
je kijkt, zitten ze nu.
Volgens
schattingen leven er zo’n 700 tuimelaars in de Baia dos Golfinhos van
het Braziliaanse eiland Fernando de Noronha, de grootste groep dolfijnen
met een vaste verblijfplaats ter wereld! Iedere dag rond drie-vier uur’s
middags trekken ze in grote aantallen de Atlantische Oceaan in, om te gaan
jagen op voedsel, en rond zes uur ‘s morgens komen ze weer terug in de
warme, veilige baai, om uit te rusten, te paren en vooral te spelen. Het
is absoluut verboden om het spektakel van dichtbij te bekijken, zwemmend
of vanaf een boot, en je moet naar het Mirante, Portugees voor uitkijkpunt,
voor het beste zicht op het natuurlijke dolfinarium.
In het
vliegtuig van Recife naar Fernando de Noronha moet je een formulier
invullen met je hele hebben en houden en daarvoor krijg je van de
vliegmaatschappij gratis een pen, met dolfijntje. De stewardessen dragen
sjaaltjes met dolfijntjes en ook op de bekertjes staat een dolfijntje. Het
is duidlijk; dolfijnen zijn de grootste klapper hier. Maar er nog veel
meer. Voor Brazilianen is het eiland een soort bedevaartsoord, zo mooi en
bijzonder is het.
De
receptionist van een hotel op het vasteland is stinkend jaloers als hij
hoort dat wij ook mogen. Inderdaad: mogen. Fernado de Noranha is een eco-eiland,
sinds 1988 voor het grootste deel national park. Er mogen maar 480
toeristen tegelijk zijn, en soms nog minder als er bijvoorbeeld een
watertekort is. Het eiland wordt ook wel het “Eiland van Nee” genoemd.
Omdat er zoveel niet mag. De ruim 2000 inwoners moeten goedkeuring vragen
aan de IBAMA, het Braziliaanse Milieu-intstuut, voor zelfs de groenten die
ze willen verbouwen en de materialen die ze willen gebruiken voor hun huis.
Toeristen krijgen een hele waslijst verboden onder de neus: vissen en
speervissen, planten en bloemen plukken, schelpen verzamelen, afval
achterlaten, andere eilanden bezoeken (de archipel telt er 21), de
mangroves in, dieren doden of voederen, voedsel in zee gooien en nog zo
wat van die dingen.
Marilúcia
van pousada Leão Marino vindt dat ze 24uur per dag beschikbaar moet zijn
voor haar gasten, klampt zich aan ons vast en in een onafgebroken stroom
perfect Engels, wat nogal een uitzondering is hier, vertelt ze over al het
moois wat we absoluut moeten gaan zien, hoe we er moeten komen, hoe lang
we er moeten blijven, hoeveel water we moeten drinken, hoe vaak we ons in
moeten smeren en wat we moeten eten; Vis in bananenblad. En daarna dansen
in de Cachorro-bar. Pas dan kun je dolfijnen gaan kijken. Dat is de
traditie.
Met de
buggy - andere auto’s zijn niet te huur – gaan we er de volgende
ochtend op uit. Er is één weg van een kleine zeven kilometer (het eiland
is maar 17 km2) en verder zijn er
zandpaden vol kleien en kuilen die je in de buurt brengen van de meest
idyllische en adembenemende baaien die je je maar kunt stellen. Volgens
josé, de man van Marilúcia, vind je hier de mooiste stranden van Brazilië.
Praia do Leão,
(Leeuwenstrand, omdat een rots in zee met een beetje fantasie op een
leeuwenkop lijkt), is een van de drie: zacht, fijn, wit zand, het
helderste water dat ik ooit heb gezien en nauwelijks een mens te bekennen.
Her en der staan stokken op het strand: daar moet je uit de buurt blijven,
want er zit een schildpadnest onder. Van december tot mei leggen groene
zeeschildpadden hier hun eieren en bij het infocentrum van Tamar kun je
vragen of je mee mag de eieren zien uit komen. Tamar is een project ter
bescherming van schildpadden en heeft 21 centra’s verdeeld over heel
Brazilië. We hebben geen geluk wat de eieren betreft en verkassen naar
het buurstrand, Baia do Sueste (Zuidwest-baai). Volgens José moeten we,
als we in het midden van de Baai blijven, volwassen schilpadden tegenkomen,
en je hebt zelfs kans op een met uitsterven bedreigde karetschildpad.
Heerlijk gesnorkeld!
Op naar het
volgende strand, Praia da Atalaia. Geen mens te bekennen. Het is een
natuurlijk aquarium, met de getijdenpoelen als een soort kraamkamers, en
omdat de jonge vissen zo kwetsbaar zijn, mag je niet eens zonnebrandmelk
gebruiken.
Hierna naar
Mirante do Buraco da Raquel, een uitkijkpunt waarvan je bij hoog water
haaien voor de rotsen ziet zwemmen; er komen in dit gebied 14 soorten
haaien voor.
Het is hier
niet altijd zo paradijselijk geweest als nu.
De
eilandengroep werd rond 1500 ontdekt door een Spaanse avonturier en een
portugese aristocraat, Fernando de Noronha, kreeg het strategisch gebied
van Koning Dom Manuel als dank voor het hout dat hij vanuit Brazilië naar
Europa bracht. De Noronha zelf zette nooit een stap op het eiland, dat al
snel bezet werd door de Engelsen, daarna door de Fransen, daarna door de
Nederlanders en in 1737 viel het definitief in handen van Portugal. In der
loop der jaren is het eiland gebruikt als gevangenis, militaire basis (in
de Tweede Wereldoorlog), weerstation, luchtmachtbasis en als toeristische
bestemming vanwege het natuurschoon. Boven water is er ook een en het
ander aan bijzondere beesten te vinden, waaronder 24 soorten zeevogels, en
er zijn prachtige wandelingen te maken. Lekker gemaakt door verhalen over
glashelder water en tamme schildpadden die lucht komen happen bij duikers,
dolfijn-zekere duiken en jonge haaien die heel nieuwsgierig hun neus tegen
onderwatercamera’s en-leitjes duwen, nemen we een kijkje onder water.
Het is prachtig. Warm water. Een meter of twintig zicht. Grote
papegaaivissen, sergeant-majoortjes, vlindervissen, doktervissen,
juffertjes, een rots vol langoesten, een enorme joekel van een zeebaars,
een school barracuda’s, en jawel hoor, een meter of tien in de verte:
een grijze haai. We zijn blijkbaar niet in het goede tijd van het jaar.
“Van december tot maart is het zicht niet zo goed, vanwege de woelige
zee en de soms vijf meter hoge golfen. Dan zie je hier heel veel
surfers,” zegt Patrick Muller, een ilhéu, een import-eilandbewoner (en
geen nativo, zoals de man van Marilúcia; een toerist heet haulie) die
negen jaar geleden van zijn hobby zijn beroep maakte: hij begon duikschool
Atlantis Divers op het eiland. Over de nativos, de oorspronkelijke
eilandbewoners, kan hij af en toe half vermaakt half wanhopig zijn hoofd
schudden.
Een schoon eiland is goed voor iedereen, voor de toeristen en voor onze kwaliteit van leven.
